ಗಣೇಶೋತ್ಸವ: ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳವಳಿಯ ಬೆಸುಗೆ

By Harish Athreya

ಲೇಖನ: ವೀಣಾ ಕುಲಕರ್ಣಿ

ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಭದ್ರತೆ ಮತ್ತು ಭವಿಷ್ಯದ ಬಗ್ಗೆ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರಿಗೂ ‘ವಿಮೆ’ (Insurance) ಎಂಬುದು ಕೇವಲ ಒಂದು ಹೂಡಿಕೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಒಂದು ರಕ್ಷಾಕವಚ. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಶ್ರೀ ಹರೀಶ್ ಆತ್ರೇಯ ಅವರು ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಯಶಸ್ವಿ ವಿಮಾ ಸಲಹೆಗಾರರಾದ ಶ್ರೀ ಸುಮಂತ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ನಡೆಸಿದ ಸಂವಾದವು, ವಿಮಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಸವಾಲುಗಳು ಮತ್ತು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಹೇಗೆ ಅಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಧನೆ ಮಾಡಬಹುದು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಬೆಳಕು ಚೆಲ್ಲಿದೆ. ಆ ಸಂವಾದದ ಆಯ್ದ ಭಾಗಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಮುಖ ಒಳನೋಟಗಳು ಇಲ್ಲಿವೆ.

ಆರಂಭಿಕ ದಿನಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರೇರಣೆ

ಬೆಂಗಳೂರಿನ ಮಧ್ಯಮ ವರ್ಗದ ಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆದ ಸುಮಂತ್ ಅವರಿಗೆ ಉದ್ಯಮಶೀಲತೆಯ ಕನಸಿತ್ತು. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಉದ್ಯೋಗಿ ತಂದೆ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಕಿ ತಾಯಿಯ ಮಗನಾದ ಇವರು, ವಾಣಿಜ್ಯ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಪಿಯುಸಿ ಮುಗಿಸಿದ ಬೆನ್ನಲ್ಲೇ ಎಲ್ಐಸಿ (LIC) ಜಾಹೀರಾತಿನಿಂದ ಆಕರ್ಷಿತರಾಗಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಕಾಲಿಟ್ಟರು. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಿಕರಿಂದ ಮತ್ತು ಆಪ್ತರಿಂದ “ಇದೇನು ಕೆಲಸ?” ಎಂಬ ಹೀಯಾಳಿಕೆ ಎದುರಿಸಿದರೂ, ತಮ್ಮ ಮೊದಲ ಆದಾಯದ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಕೆಲಸದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸಾಬೀತುಪಡಿಸಿದರು.

Sumanth D N LIC Advisor

19 ನೇ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಭಾರತದ ರಾಜಕೀಯ ಧ್ವನಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿದ್ದಾಗ, ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ರಾಷ್ಟ್ರವನ್ನು ಜಾಗೃತಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡರು ಅವರೇ ಲೋಕಮಾನ್ಯ ಎಂಬ ಬಿರುದಾಂಕಿತ ಬಾಲಗಂಗಾಧರನಾಥ ತಿಲಕ್. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ರಾಜಕೀಯ ಸಭೆಗಳನ್ನು ನಿಷೇಧಿಸಿದ್ದರೂ ಅವರು ಹಿಂದೂಗಳ ನಂಬಿಕೆಯ ಪವಿತ್ರ ಭಾವಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಟಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ದೇಶಭಕ್ತ ತಿಲಕ್’ರು, ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ನಿವಾರಿಸುವ ಭಗವಾನ್ ಗಣೇಶನನ್ನು – ಕೇವಲ ದೇವತೆಯಾಗಿ ಅಲ್ಲ, ಭಾರತದ ಘನತೆ ಮತ್ತು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಹೋರಾಟದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕಂಡರು.

1893 ರಲ್ಲಿ, ತಿಲಕ್ ಗಣೇಶೋತ್ಸವವು ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ಮನೆಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಘೋಷಿಸಿದರು. ಅವರು ಗಣೇಶೋತ್ಸವನ್ನು ರಾಜಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಜನರ ಹೃದಯದ ಹತ್ತಿರಕ್ಕೆ ತಂದರು. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮಂಟಪಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ವಿಗ್ರಹಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಗಂಟೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಢೋಲಕ್ ಬಾರಿಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತೆಯ ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಕೂಡಿದ ಭಾಷಣಗಳು ಬಂದವು. ನಾಟಕಗಳು, ಸಂಗೀತ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಪ್ರದರ್ಶನಗಳು ಏಕತೆ, ಧೈರ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ವಾಭಿಮಾನದ ಸಂದೇಶಗಳನ್ನು ಹೊತ್ತೊಯ್ದವು. ಅವಿಘ್ನ, ಪ್ರಥಮ ವಂದಿತ ಗಜಾನನ ಮುಂದೆ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿ ಮತ್ತು ವರ್ಗದ ಜನರು ಹೆಗಲಿಗೆ ಹೆಗಲು ಕೊಟ್ಟು ನಿಂತು, ಅವನ ಸಮ್ಮುಖದಲ್ಲಿ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಧಿಕ್ಕರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡರು. ಗಣೇಶೋತ್ಸವವು ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ಜೀವಂತ ಶಾಲೆಯಾಯಿತು – ಗಣೇಶನ ರಕ್ಷೆಯ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಘಟನೆ, ನಾಯಕತ್ವ ಮತ್ತು ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಕಲಿಯಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡರು; ತಿಲಕರ ಭಾರತವು ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನು ಕಂಡಿತು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ:

1947 ರ ನಂತರ, ಉತ್ಸವದ ನೇರ ರಾಜಕೀಯ ಪಾತ್ರವು ಮರೆಯಾಯಿತು, ಆದರೆ ಅದರ ಏಕೀಕರಣ ಶಕ್ತಿ ಉಳಿದುಕೊಂಡಿತು. ಗಣೇಶ ಪೆಂಡಾಲ್‌ಗಳು ಸಮುದಾಯ ಸೇವೆಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಾದವು – ಶಿಕ್ಷಣ ಚಾಲನೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳವರೆಗೆ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯತಾವಾದಿ ಘೋಷಣೆಗಳು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಮ್ಮೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟವು, ಆದರೆ ತಿಲಕರ ಉರಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಏಕತೆಯ ಹೃದಯ ಬಡಿತವು ಪ್ರತಿ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲೂ ಮಿಡಿಯುತ್ತಿತ್ತು.

ಇಂದು, ಗಣೇಶೋತ್ಸವವು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕವಾಗಿ, ಗಣೇಶನನ್ನು ಬುದ್ಧಿವಂತಿಕೆ, ಸಮೃದ್ಧಿ ಮತ್ತು ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕುವ ನಿರ್ವಿಘ್ನದಾಯನಾಗಿ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ, ಇದು ಸಮುದಾಯ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಬೆಳೆಸುತ್ತದೆ – ಸ್ಥಳೀಯ ನೆರೆಹೊರೆಯ ಆಚರಣೆಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ನಗರಾದ್ಯಂತದ ಭವ್ಯ ಮೆರವಣಿಗೆಗಳವರೆಗೆ. ಅನೇಕ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ, ಹಬ್ಬವು ಕೇವಲ ಧಾರ್ಮಿಕವಲ್ಲ; ಇದು ಏಕತೆ, ಹೆಮ್ಮೆ ಮತ್ತು ಭವ್ಯ ಪರಂಪರೆಯ ದ್ಯೋತಕವಾಗಿದೆ.

ಇಂದಿನ ಹಿಂದೂಗಳಿಗೆ, ಗಣೇಶೋತ್ಸವವು ಆಚರಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿದೆ. ಇದು ನಮ್ಮ ಹೆಗ್ಗುರುತು, ಪರಂಪರೆಯ ಆಚರಣೆ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರದಾಹದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಅಲುಗಾಡಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ನೆನಪಿಸುತ್ತದೆ. ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪಾ ಮೋರೆಯಾ ಎಂಬ ಪಠಣಗಳಲ್ಲಿ, ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ದೇಶಭಕ್ತರನ್ನು ಕೆರಳಿಸಿದ ಅದೇ ಕರೆ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ – ರಾಷ್ಟ್ರದ ಮುಂದಿರುವ ಅಡೆತಡೆಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಧರ್ಮವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿ ಎಂಬ ಕರೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಬಾಲಗಂಗಾಧರ ತಿಲಕ್ ಅವರ ಪ್ರತಿಭೆ . ಒಂದು ಶತಮಾನಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯದ ನಂತರ, ಅವರ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವು ಇನ್ನೂ ಪ್ರತಿಧ್ವನಿಸುತ್ತದೆ – ಪ್ರತಿ ಗಣೇಶೋತ್ಸವವು ದೈವಿಕ ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮತ್ತು ಅಧೀನತೆಯಿಂದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದತ್ತ ಭಾರತದ ಪ್ರಯಾಣದ ಜ್ಞಾಪನೆಯಾಗಿದೆ.

ತಿಲಕರ ಕಾರ್ಯವು ಕೇವಲ ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೇಶಭಕ್ತಿ ಒಟ್ಟಿಗೆ ಸಾಗಬಹುದು ಎಂದು ತೋರಿಸುವುದರಲ್ಲಿಯೂ ಇತ್ತು. ಖಾಸಗಿ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಯ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲಬಲ್ಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಡಗಿದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟರು. ನಾವು ಆಚರಿಸುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಗಣೇಶೋತ್ಸವವು ನಮ್ಮ ಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೆ ನಮ್ಮ ಹೃದಯಗಳಲ್ಲಿ ನಿಲ್ಲಬಹುದಾದ ಶಕ್ತಿಗಾಗಿಯೂ ಇದೆ. ಗಣಪತಿ ಬಪ್ಪ ಮೋರೆಯಾ….

Harish Athreya
(For Kamala Patha)

 

9036709599

dwijodaya@gmail.com

www.denhym.com